© Provider 2005

KAROSHI

(Śmierć z przepracowania)

Harujesz, harujesz, umrzesz i życia nie skosztujesz.

Przysłowie ludowe

My candle burns at both its ends;
It will not last the night;
But oh, my foes, and oh, my friends -
It gives a lovely light.

Edna St.Vincent Millay (1892-1950), poetka amerykańska

 Zjawisko śmierci z przepracowania (death from overwork) łączy się przede wszystkim z Japonią, gdzie dotyka - zdaniem japońskich specjalistów - do 10 tys. osób rocznie. Trudno tutaj o dokładne liczby, ponieważ stwierdzenie, że przyczyną śmierci było przepracowanie, nie jest wcale łatwe. Z medycznego punktu widzenia w przypadku karoshi najczęściej umiera się na atak serca oraz apopleksję. Do czyn­ników, które mogą doprowadzić do śmierci z przepracowania, należą: nadmierna liczba godzin pracy, nieregularny czas pracy, praca w nadgodzinach, częste podróże służbowe, praca zmianowa (lub nocna), nieodpowiednie warunki pracy i stres. Problem karoshi stał się na tyle istotny, że w 1988 r. została w Tokio powo­łana Krajowa Rada Obrony dla Ofiar Karoshi (National Defense Counsel for Vic­tims of Karoshi). Zdaniem niektórych, właśnie karoshi było przyczyną śmierci pre­miera Japonii Keizo Obuchi (1937-2000). Jak 15 maja 2000 r., w dniu śmierci K. Obuchi, powiedział dziennikarz BBC: prawie nie odpoczywał, a jego napięty harmonogram mógł przyczynić się do jego nagłej śmierci (he hardly took any rest and his hectic schedule may have contributed to his sudden demise).

Karoshi wiąże się często z pojęciem karo-jisatsu, czyli samobójstwem z prze­pracowania (suicide induced by overwork). W latach dziewięćdziesiątych XX wieku głośny był przypadek Ichiro Oshimy, pracownika największej japońskiej agencji reklamowej Dentsu, który przez 17 miesięcy pracował po 80 godzin w tygodniu, często od 9 rano do 6 rano następnego dnia (jak powiedzieliby Anglosasi: He burnt the candle at both ends). W 1991 r. 24-letni I. Oshima popełnił samobójstwo. Zda­niem rodziny - z powodu przepracowania, zdaniem pracodawcy - z powodów oso­bistych. Wytoczony agencji reklamowej przez rodzinę I. Oshimy proces o odszko­dowanie trwał 7 lat i zakończył się w roku 2000 uznaniem przez Sąd Najwyższy winy agencji. Odszkodowanie za śmierć z przepracowania, jakie agencja reklamowa Dentsu została zobowiązana wypłacić, wyniosło 1,6 miliona dolarów.

Na koniec warto powiedzieć, że termin karoshi pojawia się ku przestrodze w piosence zespołu Golec uOrkiestra "Kto się ceni":

O karoshi sam się prosi
Ten co zbytnio kocha grosik
I pod groźnym okiem szefa spędza czas.

Życie przecież nie jest po to
By uwijać się z robotą
Ona zawsze znajdzie nas.